اجتماعی اجتہاد اور قانون سازی Collective Ijtihad and Lagislation Section Urdu

##plugins.themes.academic_pro.article.main##

Dr. Hafiz Muhammad Zubbair
Dr. Hafiz Hussain Azhar

Abstract

This paper explains the concept of Islamization of laws and elaborates the history of Islamization of laws through a brief study of classical and modern era of Islamic Jurisprudence. From classical time, three famous efforts are discussed i.e. implementation of Muatta Imam Malik, application of Fatawa Alamgeeri and execution of Majallah al-Ahkam al-Adliyyah. Similarly, from modern era, especially the case of three prominent Muslim countries i.e. Saudi Arabia, Egypt and Pakistan is discussed with detailed history and efforts.

##plugins.themes.academic_pro.article.details##

References

حوالہ جات و حواشی
۱۔هيئة کبارالعلماء، أبحاث هيئة کبار العلماء، إدارات البحوث العلمیة والإفتاء والدعوة والإرشاد، المملکة العربیة السعودیة، ۳/ ۱۶۵۔۱۶۶
۲۔ أیضاً ۳ ۔ أیضاً ۴۔ أیضاً ۵۔أیضاً
۶۔عبد الرحمن عبد العزیز القاسم شیخ، الإسلام وتقنین الأحکام في البلاد السعودیة، مطبعة المدني، الطبعة الأولى،۱۹۶۶ء، ص۲۳۹۔۲۴۰
۷۔أبحاث هيئة کبار العلماء: ۳/۱۵۷
۸۔أیضاً: ۳/۱۵۸ ۹۔أیضاً: ص۱۵۸۔۱۵۹
۱۰۔محمد طاہر منصوری و عبد الحیئ ابڑو، امام أبو حنیفہحیا ت، فکر اور خدمات، مطبع ادارۃ تحقیقات اسلامیۃ، بین الأقوامی اسلامییونیورسٹی، اسلام آباد، ۲۰۰۲ء، ص۲۰۱
۱۱۔أیضاً: ص۱۷۳۔ ۱۷۴
۱۲۔مجموعہ علماء، اردو دائرۃ معارف اسلامی، دانش گاہ پنجاب، لاہور، طبع اول، ۱۹۸۵ء، ۱۸؍۵۸۵
۱۳۔امام أبو حنیفہحیا ت ، فکر اور خدمات : ص ۱۷۳۔ ۱۷۴ ۱۴۔اردو دائرۃ معارف اسلامیۃ : ۱۸/۵۸۶
۱۵۔عبد القیوم جالندھری مفتی سید، قوانین اسلامی ممالک، ناشر مدیر ادارہ علم وعمل، لائل پور، ص۷۶
۱۶۔صبحی محمصانی ڈاکٹر، فلسفہ شریعت اسلام، مولوی محمد احمد رضوی(مترجم)، مجلس ترقی ادب، لاہور، ۱۹۷۵ء، ص۱۱۱۔۱۱۳
۱۷۔الإسلام وتقنین الأحکام في البلاد السعودیة: ص۲۴۹
۱۸۔فلسفہ شریعت اسلام: ص۱۱۰
۱۹۔الإسلام وتقنین الأحکام فی البلاد السعودیة: ص۲۴۹
۲۰۔قوانین اسلامی ممالک : ص۷۷
۲۱۔ الإسلام وتقنین الأحکام فی البلاد السعودیة: ص۲۴۶ ۲۲۔أیضاً: ص۲۴۶
۲۳۔فلسفہ شریعت اسلام: ص۱۱۰۔ ۱۱۱ ۲۴۔قوانین اسلامی ممالک : ص۷۶
۲۵۔أبحاث هيئةکبار العلماء: ۳/۱۶۳ ۲۶۔أیضاً
۲۷۔أیضاً ۲۸۔أیضاً
۲۹۔الزرقاء، مصطفی أحمد ڈاکٹر، المدخل الفقھی العام، دار الفکر، بیروت، طبعۃ تاسعۃ،۱۹۶۷ء، ۱؍۲۰۹۔۲۱۰
۳۰۔أیضاً: ۱/۲۰۸۔۲۰۹
۳۱۔ أبحاث هيئةکبار العلماء: ۳/۱۶۴ ۳۲۔أیضاً ۳۳۔أیضاً
۳۴۔أیضاً: ص۱۶۵ ۳۵۔أیضاً: ۳/۱۶۴
۳۶۔فلسفہ شریعت اسلام: ص۱۱۸ ۳۷۔قوانین اسلامی ممالک : ص۷۹
۳۸۔عرفان خالد ڈھلوں، ڈاکٹر، علم اصول فقہ ایک تعارف، شریعہ اکیڈمی، بین الاقوامی اسلامییونیورسٹی، اسلام آباد، پاکستان، طبع اول، ۲۰۰۶ء، ۳/۱۵۵
۳۹۔قوانین اسلامی ممالک : ص۱۵۷ ۴۰۔علم اصول فقہ ایک تعارف : ۳؍۱۵۶
۴۱۔أیضاً: ص۱۵۷ ۴۲۔أیضاً: ص۱۵۷۔۱۵۸
۴۳۔عبد الرحمن بن سعد الشثری، تقنین الشریعة بین التحلیل والتحریم، المکتبة الشاملة، الإصدار الثالث، ص۷
۴۴۔علم اصول فقہ ایک تعارف : ۳/۱۸۸
۴۵۔تنزیل الرحمن جسٹس(ر)،مجموعہ قوانین اسلام، ادارہ تحقیقات اسلامیہ، اسلام آباد، پاکستان،اشاعت پنجم، ۲۰۰۴ء، ۱/۱۵۔۱۶
۴۶۔علم اصول فقہ ایک تعارف :۳؍۱۹۵، ۱۹۶ ۴۷۔أیضاً: ص۱۹۹
۴۸۔مجموعہ قوانین اسلام: ۱/۱۶ ۴۹۔علم اصول فقہ ایک تعارف : ۳؍۲۰۷
۵۰۔أیضاً: ص۲۰۸ ۵۱۔مجموعہ قوانین اسلام: ۱/۱۷
۵۲۔محمد امین ڈاکٹر، عصر حاضر اور اسلام کا نظام قانون ، ادارہ ترجمان القرآن، لاہور،طبع اول، ۱۹۸۹ء، ص۱۷۹
۵۳۔علم اصول فقہ ایک تعارف : ۳/۲۱۱۔ ۲۱۲ ۵۴۔أیضاً: ص ۲۱۳
۵۵۔أیضاً: ۲۱۴۔۲۱۵ ۵۶۔أیضاً: ص۲۲۲ ۵۷۔أیضاً : ص ۲۳۱
۵۸۔ظفر الحق، راجا، سود کی عدالتی ممانعت کے بعد، ماہنامہ محدث، فروری۲۰۰۰ء، مجلس تحقیق اسلامی، لاہور، ص۳